Menu

نابودی لاله های واژگون

گلستانکوه در وسعتی افزون بر یک هزار هکتار در 15 کیلومتری جنوب شهرستان خوانسار قرارگرفته، شهرستان خوانسار واقع در استان اصفهان درامتداد دره ای خوش آب و هوا به طول تقریبی 15 کیلومتر جای گرفته است. گلستانکوه منطقه ای است سرسبز و خوش آب وهوا و دارای شرایط ییلاقی مناسب. سرتا سر این منطقه پوشیده از گون های گز انگبین، پیاز وحشی (موسیر) و انواع گلهای زیبا که از آن جمله می توان گلهای لاله، اشک مژگان، انواع لاله های سرنگون، سرنگون ایرانی، سرنگون حنایی، لاله پیشه زار، لاله آتشی و لاله کوهی را نام برد. رویش هزاران لاله واژگون در اوان هر بهار در دشت زیبای «گلستانکوه» جلوه بی نظیر و کمیاب طبیعت گوناگون حیات وحش در ایران را نمایان می کند. گل لاله واژگون با نام علمی (Fritillaria ) گیاهی است دیدنی که در هوای لطیف مرغزارهای سرسبز کوهسارهای سربلند و مغرور ایران‌ زمین می‌روید. جای ‌جای این خاک گهرخیز، سرشار از دیدنی‌هایی است که در پهنه‌سار گیتی، کمیاب و نایاب است. لاله واژگون گیاهی چند ساله با گلهای بسیار زیبا از خانواده سوسن است. گلدهی لاله های واژگون در ماه اردیبهشت میباشد و هر ساله هزاران نفراز مردم علاقمند را به تماشا از نقاط دور و نزدیک استان و خارج از استان به سوی خود جلب می نماید. از مهمترین گونه های گیاهی این منطقه به غیر از لاله واژگون میتوان از کرفس کوهی و از گونه های جانوری میتوان از کل و بز و پلنگ نام برد. لاله واژگون برخلاف سایر گونه های لاله و سایر گلها از ساقه به سوی زمین برگشته است و بدین سبب نامش را واژگون نهاده اند و برخی نیز به سبب آنکه درمیان گلبرگهایش همواره قطره آبی جاری است، بدان «گل اشک» نیز می گویند. بوی لاله‌های اشک چندان مطلوب نیست و اینگونه گیاهی به خاطر رنگ و فرمشان در برابر سرما مقاوم هستند. عمر این گیاه زیبا سه هفته بیشتر نیست، ضمن آنکه اینگونه گیاهی برگ‌هایی کشیده و مجتمع دارد و گیاهی سمی است و گوسفندان آن را تا زمانی که نخشکیده باشد نمی‌خورند. از مجموع ۱۲ گونه گل تزیینی لاله، «لاله واژگون» گل بومی سرزمین ایران است. ارتفاع این گل ها به 100 تا 120 سانتی‌متر می‌رسد و به شکل زنگوله‌ای درشت و قرمز رنگ، گاهی نارنجی مایل به زرد دیده می‌شود. این گل پس از چیده شدن 24 ساعت دوام دارد و زمان گل دهی لاله‌های واژگون فرصتی مناسب برای اوکوتوریست‌ها و طبیعت‌گردان است که به تماشای زیستگاه آن روی بیاوند. در پاوه و اورامانات هم به این گل اشک سیاوش می‌گویند. گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاووش پاک‌نهاد با تیغ تیز گرسیوز خونریز، آن پلید دژخیم بدنهاد، آشنا می‌شد، شاهد ماجرا بود. از پس آن اندوه، گلگونه رخ، سر به زیر افکند تا آرام آرام اشک بریزد بر بیگناهی سیاووش. این گیاه نخستین بار در سال 1576 میلادی به وسیله جهانگردان اروپایی از ایران به اتریش برده شد و در باغهای ثروتمندان و خاندان سلطنتی پرورش یافت. ازسده 19 میلادی کشت آن در هلند نیز رواج یافت. در کنار رویش لاله های واژگون گلهای بنفش رنگ، موسیر، گزانگبین، باربچه و انواع دیگری از گیاهان مرتعی در هر بهار زینت بخش گلستانکوه است. مناظر زیبا و پوشش گیاهی منحصر به فرد این منطقه همه ساله هزاران نفر از مشتاقان طبیعت را به سوی خود می کشاند. وجود چشمه های پرآب، این دشت زیبا را به نقطه ای بی نظیر بدل کرده است. گلستان کوه در خوانسار، ارتفاعات اشترانکوه لرستان و کوه‌های صمصامی در چهار محال و بختیاری بیشترین کلونی (مجتمع) از این گلها را در خود جای داده اند. این گل در ارتفاع ۱۵۰۰ متر به بالا از سطح دریا پراکنش دارد و تحت تاثیر دمای هوا از اوایل بهار در نواحی شمالی زاگرس و در نزدیکی خوانسار شروع به شکوفایی می‌کند و در مناطق جنوبی در اواسط تابستان به گل می‌نشیند. این گل سازگاری زیادی با دامنه های سنگلاخی و صخره‌ای دارد و در صورت عدم تخریب به واسطه دام و انسان حتی ۱۰ هزار شاخه از آن را در یک دشت می‌توان مشاهده کرد. این گلها که در میان بوته های گز انگبین و حتی بر روی صخره ها نیز می رویند و خاصیت دارویی نیزدارند و با زیبایی خود هر بیننده ای را مسحور می کنند.. منطقه گردشگری، تفریحی آستانه یکی از تعداد محدود و انگشت شمار منطقه‌هایی طبیعی، گردشگری است که دارای لاله‌های واژگون زرد رنگ است و این در حالی است که نوع قرمز و نارنجی رنگ این نوع لاله در بسیاری از مناطق کشور رشد می‌کند، اما نوع زرد رنگ آن متفاوت‌تر و کم یاب‌تر از بقیه گونه‌های آن است که در دهاقان رشد می‌کند. نکته جالب توجه اینکه در ایران بیش از ۱۷۰ گونه لاله به طور طبیعی رشد و نمو می‌کند، حال آنکه هلند به سرزمین لاله‌ها مشهور است. علت این موضوع را می‌توان در این موضوع پیدا کرد که هلندی‌ها به تکثیر و پرورش لاله واژگون و تکثیر دیگر گونه‌ها می‌پردازند اما ما همین اندک گل‌های طبیعی خود را برای لذات لحظه‌ای خود می‌چینیم و نابود می‌کنیم و این مساله ضرورت حفاظت این گونه گیاهی در ایران را بیش از پیش می‌کند. به عقیده گیاه شناسان این گونه گیاهی به سرعت در حال انقراض و تعداد زیستگاه‌های آن در حال نابودی است. آمار‌های مستند نشان می‌دهد هر سال بیش از 100 هزار نفر و زمانی کمتر از سه هفته به منظور بازدیدلاله های واژگون و اشک‌های سیاوش و مریم وارد این منطقه می‌شود که در اثر ورود گردشگران به این منطقه این طبیعت زیبا و کم نظیر رو تخریب و نابودی است و دوستداران طبیعت هر ساله نشان کمتری از این طبیعت بکر را نسبت به سال‌های قبل مشاهده می‌کنند. بوته کنی بی رویه، بهره برداری افزون بر ظرفیت و نیز تغییرات طبیعی ناشی از عوامل مخرب، عرصه طبیعی گلستانکوه خوانسار را کوچکتر کرده است. این منطقه به سبب رویش گونه های منحصر به فرد از گیاهان مرتعی و نیز لاله های واژگون در دومین ماه از بهار هرسال، غنیمتی از طبیعت است که به تدریج ازکف می رود. هر دوستدار طبیعتی می داند که گلهای وحشی تنها در اقلیم خود می رویند و آنان که هرساله به قصد تفرج به سوی گلستانکوه هجوم می برند و پنهان از دیدگان محیط بانان عرصه های منابع طبیعی، لاله ها را از ساقه جدا می کنند درواقع مرگ طبیعت را رقم می زنند. بوته کنی و چیدن لاله های واژگون آن هم در فصل تکثیر ورویش، عامل مرگ گلهاست و دیری نخواهد پایید که درگلستانکوه دیگر گلی نخواهد روئید و این دشت زیبا بر نام بی مسمای خود خواهد گریسـت. با توجه به اینکه ورود دامداران در پیش از وقت موعود به منطقه آستانه سبب فرسایش و نابود شدن این گیاه و گونه گیاهی می‌شود دامداران و گوسفنداران حق ندارند تا پایان خرداد ماه وارد این منطقه برای چرای دام‌های خود شوند با اشاره به اینکه دامداران این منطقه از کوچ نشینان شهرستان نیستند و دامداران و گوسفند داران استیجاری هستند باید تعاملی با دامداران ایجاد شود تا در زمان مشخص وارد منطقه نشوند تا آسیب‌ها به حداقل برسد. از مهمترین عوامل تهدید کننده میتوان به استفاده بیش از حد از ظرفیت قابل تحمل محیط و خارج کردن پیاز وگل لاله بمنظور تکثیر و فروش وهمچنین بهره برداری از موسیر که در بین گلها می روید و در نهایت چرای دام نام برد. نجات اشک‌های مریم و سیاوش این لاله‌های سر به زیر از مرگ و نابودی وظیفه همگان است و اگر همگی با عزمی راسخ وارد میدان شویم نه‌تنها می‌توانیم از نابودی آنها جلوگیری کرد، بلکه می‌توانیم به گستره رویشگاه آنها کمک کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *