لاله های واژگون (Fritillaria) چاپ
معرفی مناطق گردشگری - معرفی گونه های گیاهی
شنبه, 01 خرداد 1389 ساعت 14:21

گردآوری: رؤیا اجاقلو

 

گل لاله واژگون با نام علمی (Fritillaria) گیاهی است دیدنی که در هوای لطیف مرغزارهای سرسبز کوهسارهای سربلند و مغرور ایران ‌زمین می‌روید.

  

   

 

لاله واژگون گياهي چند ساله با گلهاي بسيار زيبا از خانواده سوسن است. گلدهي لاله هاي واژگون در ماه ارديبهشت میباشد.

لاله واژگون برخلاف سایر گونه های لاله و سایر گلها از ساقه به سوی زمین برگشته است و بدین سبب نامش را واژگون نهاده اند و برخی نیز به سبب آنکه درمیان گلبرگهایش همواره قطره آبی جاری است، بدان «گل اشک» نیز می گویند. بوي لاله‌هاي اشك چندان مطلوب نيست و اينگونه گياهي به خاطر رنگ و فرمشان در برابر سرما مقاوم هستند. 

 

 

  

عمر اين گياه زيبا سه هفته بيشتر نيست، ضمن آنكه اينگونه گياهي برگ‌هايي كشيده و مجتمع دارد و گياهي سمي است و گوسفندان آن را تا زماني كه نخشكيده باشد نمي‌خورند.

از مجموع ۱۲ گونه گل تزیینی لاله، «لاله واژگون»، گل بومی سرزمین ایران است .

ارتفاع این گل به 100 تا 120 سانتي‌متر مي‌رسد و به شكل زنگوله‌اي درشت و قرمز رنگ، گاهي نارنجي مايل به زرد ديده مي‌شود.

اين گل پس از چيده شدن 24 ساعت دوام دارد و زمان گل دهي لاله‌هاي واژگون فرصتي مناسب براي اوكوتوريست‌ها و طبيعت‌گردان است كه به تماشاي زيستگاه آن روي بياوند.

در پاوه و اورامانات هم به این گل اشک سیاوش می‌گویند. گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاووش پاک‌نهاد با تیغ تیز گرسیوز خونریز، آن پلید دژخیم بدنهاد، آشنا می‌شد، شاهد ماجرا بود. از پس آن اندوه، گلگونه رخ، سر به زیر افکند تا آرام آرام اشک بریزد بر بیگناهی سیاووش. 

 

 

  

 اين گياه نخستين بار در سال 1576 ميلادي به وسيله جهانگردان اروپايي از ايران به اتريش برده شد و در باغهاي ثروتمندان و خاندان سلطنتی پرورش يافت. ازسده 19 ميلادي كشت آن در هلند نيز رواج يافت.

گلستان کوه در خوانسار، ارتفاعات اشترانکوه لرستان و کوه‌های صمصامی در چهار محال و بختیاری بیشترین کلونی (تجمع) از این گلها را در خود جای داده اند.

این گل در ارتفاع ۱۵۰۰ متر از سطح دریا به بالا پراکنش دارد و تحت تاثیر دمای هوا از اوایل بهار در نواحی شمالی زاگرس و در نزدیکی خوانسار شروع به شکوفایی می‌کند و در مناطق جنوبی در اواسط تابستان به گل می‌نشیند.

این گل سازگاری زیادی با دامنه های سنگلاخی و صخره‌ای دارد و در صورت عدم تخریب به واسطه دام و انسان حتی ۱۰ هزار شاخه از آن را در یک دشت می‌توان مشاهده کرد. 

 

  

 

اين گلها كه در ميان بوته هاي گز انگبين و حتي بر روي صخره ها نيز مي رويند و خاصيت دارويي نيز دارند و با زيبايي خود هر بيننده اي را مسحور مي كنند..

لاله‌ واژگون از گیاهان علفی پیازدار و چندساله‌است که تاکنون ۱۵ گونه آن در ایران شناسایی شده‌است. گونه زرد کمرنگ متمایل به لیمویی این گل‌ها موسوم به لاله گرگانی بین ۵۰ تا ۸۰ سانتیمتر ارتفاع دارد.

خواص دارویی این گیاه اصولاً در پیاز این گیاه است. پیاز این گیاه داروی مؤثری برای دردهای رماتیسمی و دردهای مفصلی و پاک کننده دستگاه کبدی است. البته این گیاه جزء داروهای سمی است و مصرف آن باید زیر نظر پزشک باشد.

اثر ضددردی پیاز گیاه لاله واژگون به علت وجود موادی موسوم به آلکالوئیدهای ایمپریسین و فرتیسین در این گیاه است. 

 

  

 

تاکنون شصت گونه از این گیاه شناخته شده ‌است. پیاز آن به صورت یک غده متورم، گوشتدار بوده و دارای مقدار زیادی نشاسته و چندین عامل دارویی است و چون تازه باشد سمی بوده و قابل خوردن نیست، ولی در چین سمیت آن را گرفته و در آشپزی از آن استفاده می‏کنند.

به عقيده گياه شناسان اين گونه گياهي به سرعت در حال انقراض و تعداد زيستگاه‌هاي آن در حال نابودي است.