قله علم کوه چاپ
گزارش برنامه - گزارش برنامه های اجرا شده
سه شنبه, 11 آبان 1389 ساعت 12:37

هدف برنامه: صعود قله علم کوه

نوع برنامه: کوهپیمائی

سرپرست: شاهرخ کرمی

تاریخ اجراء: 18 و 19 تیر ماه 89

منطقه اجرا: کلاردشت

نحوه دسترسی: جاده چالوس، 3 راهی مرزن آباد، کلاردشت، رودبارک

چشمه: در مسیر حصارچال با توجه به فصل، چشمه و رودخانه با آب آشامیدنی در دسترس بوده و نیاز به حمل بیش از 5/1 لیتر آب در تاریخ اجرای برنامه نمی باشد.

وسیله نقلیه: ون

گزارش نویس: رؤیا اجاقلو

 

معرفی منطقه:

علم کوه با ارتفاع ۴۸۵۰ متر در منطقه تخت سلیمان  و البرز غربی استان مازندران نزدیک منطقه کلاردشت و روستای رودبارک واقع شده‌؛ و پس ازدماوند دومین قله مرتفع ایران می باشد. بیشتر شهرت این قله به خاطر دیواره‌ی  دامنه شمالی آن به طول 650 متر می باشد که دارای فنی‌ترین و سخت‌ترین مسیرهای سنگنوردی و دیواره‌نوردی در ایران می باشد. این دیواره در ایران، جایگاهی مانند کی۲ در جهان را داراست. بر روی دیواره علم کوه مسیرهای متعددی باز شده که می‌توان به مسیر ۴۸ و ۵۲ لهستان، گرده آلمانها، هاری رست و... اشاره کرد. منطقه علم کوه ۴۷ قله بالای ۴۰۰۰ متر دارد که به «آلپ ایران» نیز معروف است علم کوه از شمال به سواحل دریای مازندران، از غرب به دره رودخانه کرج  از شرق به منطقه الموت و سه هزار و از   جنوب به منطقه طالقان محدود می گردد.

 

قلل مهم علم کوه و تخت سلیمان بدین ترتیب می باشد:

1- علم کوه با ارتفاع 4850 متر که از جهت شمال به شانه کوه و از جنوب به قلل خرسان و از سمت شرق به سیاه سنگ متصل بوده و جهت غرب دماغه ان یخچال هفت خوان و یخچال شمال غربی علم چال می باشد.

دیواره شمالی آن که مشرف به یخچال علم چال می باشد بزرگترین و بلند ترین دیواره کوههای کشور می باشد و از کف یخچال حدود ۶۳۰ متر ارتفاع دارد.

این کوه دارای دو شاخک با ارتفاع 4750 متر یکی در شرق بنام شاخک شرقی و دیگری در غرب بنام شاخک غربی علم کوه  میباشد. چهار یخچال عظیم در چهار جبهه  این کوه واقع شده است که عبارتند از: یخچال علم چال در شمال، یخچال شمال غربی، یخچال هفت خوان در غرب و یخچال خرسان در جنوب.

2- تخت سلیمان با ارتفاع 4659 متر که از جنوب  به شانه کوه و از غرب به یخچال های هفت خوان و از شمال به دندان اژدها متصل می باشد.

3-  قله خرسان با ارتفاع 4620 متر از شمال به علم کوه و از شرق به یخچال های حصار چال و از جنوب به ستاره متصل می باشد.

این قله به علت وجود خرسهای زیاد در این منطقه بنام خرسان نامیده شد.

4-  قله چالون با ارتفاع 4550 متر که از سمت شمال به قله سیاه کمان و از سمت جنوب غربی به سیاه سنگ و شاخک شرقی علم کوه و از سمت شمال شرقی به قله پسند کوه متصل است، یخچال علم چال در غرب و یخچال چالون در جنوب شرقی آن واقع شده اند.

5-  قلل هفت خوان بطوریکه از اسم آن پیداست عبارت از چندین قلل متصل بهم که بلندترین آنها، 4500 متر ارتفاع دارد از شرق به قله خرسان جنوبی و از شمال خط الراس آن در نزدیکی های آبادی میان رود پایین می آید.

6-  شانه کوه با ارتفاع 4450 متر که از طرف جنوب بوسیله گرده آلمانها و از طرف شمال به قله تخت سلیمان متصل و به علت شباهت با دندانه های شانه کوه نوردان نام شانه کوه به آن نهاده اند. سه یخچال عظیم در اطراف این قله قرار دارند، یخچال غربی علم کوه در غرب، یخچال علم چال در شرق و یخچال تخت سلیمان در شمال شرق.

7-  رستم نیش به ارتفاع 4426 متر که آخرین قله حد شمالی گروه تخت سلیمان می باشد و از سمت شمال بوسیله گردنه مرتفع 4200 متری به قلل کالاهو و از سمت جنوب به قلل سیاه گوک متصل است.

8-  پسند کوه با ارتفاع 4350 متر از طرف شمال به قلل خرسان و از جنوب به گردون کوه، خط الراس اصلی سلسله جبال البرز متصل و در واقع اخرین حد جنوبی گروه تخت سلیمان و محل اتصال رشته اصلی و گروه تخت سلیمان است.

9- میان سه چال با ارتفاع 4348 متر از سمت جنوب غرب به شانه کوه متصل است و چون در بین سه چال معرف علم چال در جنوب، کمان چال در شرق، تخت چال در شمال غرب واقع شده است بنام سه چال معروف گشته است و کم ارتفاع ترین قله گروه تخت سلیمان می باشد.

10- مناره با ارتفاع 4300 متر از شمال به قلل خرسان و از طرف جنوب به قله گردون کوه خط الرأس اصلی سلسله جبال البرز متصل است و در واقع آخرین حد جنوبی گروه تخت سلیمان و محل اتصال رشته اصلی و گروه تخت سلیمان می باشد.

11 – سیاه کمان با ارتفاع 4472 متر از طرف شمال به قله چالون متصل است و حد شمالی یخچال علم چال در جهت غرب این قله به پاین می رسد.

12- سیاه گوک دو قله متصل بهم بنامهای سیاه گوک شمالی و جنوبی به ترتیب با ارتفاع 4445 متر و 4500 متر که از شمال به قله رستم نیش و از جنوب به قله تخت سلیمان متصلند.

13 – مرجیکش با ارتفاع 4580 متر در شمال فلات مرتفع حصارچال واقع شده است و فقط از شمال به خط الراس علم کوه متصل است.

 

یخچال های طبیعی منطقه:

یکی از پدیده های مورفولوژیکی منطقه وجود یخچال های بزرگ طبیعی است که این یخچال های طبیعی و دایمی پس از گذشت دهها میلیون سال هم چنان نا آرامند. یکی از مهمترین این یخچال ها، علم چال نام دارد که دارای 3000 متر طول و 750 متر عرض و 80 متر عمق می باشد. علاوه بر آن می توان از یخچال اسپیلت که متشکل از توده های بزرگ یخ است، نام برد. این توده عظیم یخ که با سنگ و خاک آمیخته شده، از منابع اصلی آبگیری رودخانه سرد آبرود کلاردشت هست.

در توصیف یخچال های منطقه باید گفت که علم کوه در واقع مرکب از یک تیغه یا خط الراس با جهت جنوبی و شمالی است که ارتفاع آن از کل جارون افزایش می یابد. این تیغه که دو قله تخت سلیمان و علم کوه را شامل می شود، در جنوب قله علم کوه بطرف جنوب شرقی متمایل گشته و با ارتفاعی متجاوز از چهار هزار متر در پایین گردنه حصارچال و در حد نهایی دره اصلی سردآبرود خاتمه می یابد. از قله اصلی تنها یک تیغه که در حقیقت مجزا کننده سه شاخه یخچال ما سیف هستند، منشعب می شود. این تیغه ها عبارتند از :

یکم: تیغه شمالی که متکی به قوس تخت سلیمان است و حوضچه یخ گیر کوتاهی را تشکیل می دهد که از اطراف، سیرکهای یخچال به آن منتهی می شوند.

دوم: تیغه مرکزی که قله های شانه کوه و میان سه چال را به هم مربوط می سازد. این تیغه مرکزی، طویل تر و پست تر از تیغه اولی است.

سوم: شاخه یخچال اصلی است و از دو تیغه دیگر مهمتر است و از قله علم کوه جدا می شود. این تیغه که در ارتفاع 4420 متری قطع می شود، به طرف شمال شرقی متمایل و تا قله چالون ادامه دارد. تیغه های نامبرده سه دره نا مساوی ولی مهم را که قبلا به وسیله یخ اشغال شدند، محدود می کنند و به شرح زیر قابل شناسایی می باشند:

۱ـ یخچال واقع در شمال شرقی تخت سلیمان.

۲ـ یخچال مرکزی در شمال خط الرأس میان شانه کوه.

۳ـ یخچال اصلی که در شمال خط الرأس علم کوه و چالون قرار دارد.

یخچال های علم کوه از نوع یخچال های کوهستانی و دره ای هستند که روزانه با سرعتی به طور متوسط بین 30 سانتی متر تا یک متر در حرکتند و هر روز تغییر مکان می دهند. این یخچال ها متعلق به دوران سوم زمین شناسی یا سنوزوئیک هستند و 60 میلیون سال قدمت دارند.

در این مجموعه به طور کلی هفت یخچال بزرگ وجود دارد که به ترتیب وسعت بشرح زیر می باشد:

1-  یخچال هفت خوان: این یخچال بین جبهه شمالی قله های هفت خوان و جبهه غربی قله های خرسان واقع شده و بزرگترین یخچال طبیعی کشور می باشد.

2-  یخچال علم چال: این یخچال بین جبهه شمالی علم کوه و جبهه شرقی شانه کوه و قله های چالون و سیاه کمان و جبهه جنوبی میان سه چال واقع شده است.

3-  یخچال شمال غربی علم کوه: این یخچال در بین دماغه شمال غربی علم کوه و شانه کوه، جبهه جنوب غربی تخت سلیمان و از سمت غرب به یخچال هفت خوان متصل است.

4-  یخچال تخت سلیمان: این یخچال بین قله های تخت سلیمان و شانه کوه و میان سه چال واقع شده است.

5-  یخچال خرسان: در بین قله های خرسان، علم کوه و مرجیکش واقع گردیده است.

6-  یخچال چالون: این یخچال در بین قله های چالون و سیاه سنگ و گردنه چالون واقع شده است.

7-  یخچال مرجیکش: در بین قله های مرجیکش و شاخک شرقی علم کوه و سیاه سنگ واقع است.

در این نواحی برفچال هایی نیز وجود دارد که مهم ترین آنها: برفچال تنگ گلو است که دروازه شمالی فلات حصار چال نیز می باشد و راه مالرو کلاردشت طالقان از آن عبور می کند. برفچال دیگر به برفچال گردون کوه معروف است که در بین دو یخچال خرسان و حصارچال در زیر قله مناره واقع است.

 

توضیح برنامه:

روز اول:

صبح روز جمعه 18 تیر 89 در ساعت 4:50 بامداد با 20 دقیقه تاخیر به اتفاق 10 نفراز دوستان با یک دستگاه ون به سمت جاده چالوس حرکت کردیم. صبحانه مختصری داخل ماشین صرف شد. حدودساعت 12 توی سیاه بیشه استراحت کوتاه داشتیم و ساعت 2 به قرارگاه فدراسیون کوهنوردی در روبارک رسیدیم.

 

نمای بیرونی قرارگاه رودبارک

 

این قرارگاه مجهزترین و کاملترین قرارگاه کوهنوردی کشور بوده که توانایی پذیرایی از تعداد زیادی کوهنورد و گردشگر را دارا می باشد. قرارگاه مجهز به تمامی امکانات زندگی و اقامت بوده و دارای اتاقهای متعدد با تخت و بدون تخت، به همراه سالن غذاخوری، آشپزخانه، حمام و... می باشد. جهت استفاده از امکانات قرارگاه مناسب است قبل از حرکت به صورت تلفنی رزرو جا صورت گیرد و در صورتی که تیم متشکل از آقایان و خانمها هست، حتما معرفی نامه از هیئت استان به همراه داشته باشید.

حدود یک ساعت در قرارگاه صرف ناهار و نماز و تعویض لباس و تقسیم بار گروهی شد. ارتفاع رودبارک از سطح دریا  1645 متر می باشد. ساعت 15:10 با یک دستگاه نیسان از رودبارک به غرب سمت تنگه گلو حرکت کردیم (کرایه این قسمت از مسیر طبق تعرفه فدراسیون، 35000 تومان بود) در مسیر که جاده خاکی می باشد دو قله پسند کوه و سیاه کمان در شمال شرق علم کوه نمایان می باشد بعد از آکاپل به واندربن در ارتفاع 2190 متری به دوراهی می رسیم مسیر سمت راست دسترسی به جبهه شمالی علم کوه یعنی سمت سرچال و علم چال میباشد و مسیر سمت چپ که منتهی به تنگه گلو و خرمدشت و حصار چال در جنوب علم کوه می باشد.

 

 

حرکت تیم در کنار رودخانه به سمت حصار چال آغاز شد در مسیر، پشته های از برف می دیدیم که از زیر آن آب عبور می کرد. به نظرمی رسد در زمستان مسیر کاملا دشوار باشد. مسیر پر از جمعیت بود! ساعت 19:30 به منطقه حصارچال رسیدیم که کمی بالاتر از گوسفند سرا در ارتفاع 3800 متری.  پس از کمی نرمش کمپ زدیم که به لحاظ هم هوایی نیز ارتفاع مناسبی می باشد. پنج چادر برای استراحت تعبیه شده بود که در فاصله چند متری از چادرها نهر آبی که آشامیدنی نیز بود، وجود داشت . پس از اقامه نماز و صرف شام در ساعت 22:30 خوابیدیم.

 

دشت حصارچال

 

روز دوم:

صبح زود (ساعت 5) بیدار باش و شروع صعود بود. هوا بسیار خوب و تیم سرحال و با انرژی بود، به جز یک نفر که دیروز کمی کسل بود، بقیه تیم به راه افتادیم .حدود یک ساعت از مسیر را طی کردیم که یکی از دوستان دیگر هم برگشت. مسیری که سرپرست انتخاب کرده بود سخت و سنگی بود و شیب بسیار تندی داشت. حدود یک ساعتی از مسیر را رفتیم، همزمان با روشن شدن هوا یخچالهای طبیعی در مسیر مشخص بود.

 

نمایی از قلل کناری علم کوه

 

ساعت  9:25به قله رسیدیم، در قله جایی برای نشستن همه نیست و شمال قله دیواره هایی به ارتفاع 650 متر می باشد و مسیرهای مختلف سنگنوردی و همچنین گرده آلمانها در سمت چپ مشخص می باشد در شمالغرب تخت سلیمان و هفت خوان در غرب و شمال کرماکوه و کالاهو بالای دشت یخچالی سرچال می باشد (عمق یخچال سرچال حدود 200 متر گزارش شده است) قلل سیاه سنگ و جانپناه آن در امتداد شمال شرقی نمایان است یکی دیگر از مسیرهای صعود علم کوه مسیر سیاه چال می باشد که باید دست به سنگ شد ضمنا در سمت غرب قلل مناره - ستاره - خرسانها و در جنوب غربی گردونکوه و لشگرک مشخص می باشد قله زرین کوه و کوههای جنوب طالقان از کهار و ناز در پشت لشگرک در دوردستهای جنوب شرقی آزادکوه - کلون بستک و حتی هاله ای از توچال دیده می شود اما دماوند به خاطر غبار زیاد قابل رویت نبود. بعد از گرفتن عکس یادگاری ساعت 10 فرود آغاز شد.

 

گروه مهر بر فراز قله علم کوه

 

در برگشت از مسیر پاکوب پایینی و شن اسکی برگشتیم دشت حصارچال نما وجلوه ی ویژه ی داشت. ساعت 12:45 به کمپ رسیدیم و در حدود 30 چادر در منطقه زده شده بود پس از خوردن ناهار و جمع کردن چادرها در ساعت 14:15 به سمت تنگه گلو حرکت کردیم. ساعت 15:20 نیز با نیسان از تنگه حرکت کرده و ساعت یک ساعت بعد رودبارک بودیم و خبر دادند که به علت گرمای شدید هوا دو روز (فردا و پس فردا) به تعطیلات قم اضافه شده، شعفمان چندین برابر شد. ساعت  18 از رودبارک به سمت قم به راه افتادیم . پس از طی یک ساعت مطلع شدیم که ماشین به مشکل برخورده است پس از 20 دقیقه معطلی به مسیر ادامه دادیم. عصرانه نان و پنیر صزف شد. ساعت 2:30 بامداد یکشنبه به قم رسیدیم.

 

افراد شرکت کننده: شاهرخ کرمی، علیرضا ستوده، احمد جهانبخش، رؤیا اجاقلو،  زهرا میرزائی رضوان، ابراهیم زارعی، عباس ملک تبار، سعید کریمی،  علی حسینی، حمید قاسمی زاده، محمد حسن اشعری.

نقشه جی پی اس مسیر را در اینجا و سایر عکسهای برنامه را در اینجا میتوانید ملاحظه نمائید.